Buitenplaats Berbice

A.     Adres en Openstelling

B.     Korte Historie en Huidige Eigenaar

C.     Unieke Buitenplaats en Rijksmonument

D.     Werkgroep Historisch Berbice, WHB;

1.      Doel van de WHB

2.      Betrokkenen

3.      Fondsen en subsidies

4.      Oproep voor Informatie, Oral History

E.      Werkgroep Tuinvrijwilligers

1.      Tuinzaterdagen

2.      Het Rosarium en Rozenadoptie

F.      Klokkenfonds

G.     Open Monumentendag

A. Adres en Openstelling


Naam buitenplaats: Berbice
Adres: Leidseweg 221
Postcode en plaats: 2253 AE Voorschoten


Eigenaar: Stichting tot Behoud van Cultuurhistorische Buitenplaatsen

Openstelling: het jaar rond voor leden van de Stichting Zuid-Hollands Landschap en op Open Monumentendag voor een groter publiek. (terug naar boven)

B. Korte Historie en Huidige Eigenaar

Voor zover bekend, gaat de geschiedenis van Berbice terug tot de 14de eeuw toen ene IJsbrand Allemansz. eigenaar was van grond ter plekke waar zich nu de historische buitenplaats bevindt. De oudste bewaard gebleven bebouwing is de Corneliahoeve, (Leidseweg 227). Reeds eind 16de eeuw ontwikkelde zich een buitenplaats op deze plek toen de Amsterdamse regent Pieter van der Graeff belangrijke investeringen in het gebied deed en veel grond aankocht aan weerszijden van de Heerweg (nu: Leidseweg).  Op een gedeelte ten oosten ervan verrees 1ste helft van de 17de eeuw de buitenplaats Vredenhoef, terwijl ten westen Almansgeest tot stand kwam.



De buitenplaats maakte een belangrijke ontwikkeling door die nauw verbonden is met de verschillende eigenaren zoals Pieter de la Court van der Voort (1664-1739) en Jhr. Mr. Johan Petrus Pompe van Meerdervoort (1767-1828). In 1857/8 werd de familie Van Kempen eigenaar van Berbice en de aangrenzende buitenplaats Beresteijn, waar op het voormalige Hertenkamp de Zilverfabriek wordt gebouwd. De directeuren van de fabriek, Van Kempen en Begeer, zijn van grote betekenis geweest voor Voorschoten. Veel meer informatie over de bewoners en hun leven op de buitenplaats zal vrijkomen met de publicatie van het boek waar de WHB momenteel aan werkt.


In 2008 overleed de laatste bewoonster van Berbice, mejuffrouw R. Begeer. Zij was tijdens haar leven nauw betrokken bij het reilen en zeilen van Voorschoten en ook bij de Vereniging tot Behoud van Oud, Groen en Leefbaar Voorschoten. De Stichting tot behoud van Cultuurhistorische Buitenplaatsen is sinds 2009 erfgenaam van het kernpark met hoofdhuis en richt zich op haar taak om met goed beheer het voortbestaan van de buitenplaats veilig te stellen. (terug naar boven)

C. Unieke Buitenplaats en Rijksmonument

De buitenplaats is sinds 1992 rijksmonument. Het monument omvat het hoofdhuis, de portierswoning, de parkaanleg, de aan drie zijden ommuurde moestuin met oranjerie en een voormalige boomgaard met tuinmuur. In de tweede helft van de 20ste eeuw is de buitenplaats verdeeld geraakt over verschillende eigenaren. Berbice is onderdeel van een historische landgoederenzone die doorloopt tot aan de Oude Rijn bij Ter Wadding. Met Duivenvoorde is het de laatste historische buitenplaats in Voorschoten die haar oorspronkelijke functie en aanzien van een huis met bijbehorend park heeft weten te behouden.



Ooit waren er in Voorschoten meer dan 20 buitenplaatsen, die zich uitstrekten aan weerszijden van de Heerweg (Leidseweg, Veurseweg). Berbice en Duivenvoorde zijn de laatste en daarom meest bijzondere parels die we moeten koesteren. Berbice is uniek vanwege haar bijzondere bewoners, het gave en representatieve landhuis, maar ook de unieke oude oranjerie en de tuin zelf, die in de huidige vorm begin 19de eeuw door J.D.Zocher is aangelegd. (terug naar boven)

D. Werkgroep Historisch Berbice, WHB

1. Doel van de WHB

De werkgroep Historisch Berbice is opgericht in het najaar van 2011 en heeft als doel, door middel van een publicatie en andere projecten, een bijdrage te leveren aan de instandhouding van de buitenplaats Berbice, en de cultuurhistorische betekenis van de historische buitenplaats bij een breed publiek onder de aandacht te brengen.

In het jaar 2012 streven wij ernaar een publicatie samen te stellen in de vorm van een informatief boek over de rijke geschiedenis van de buitenplaats. Het komende jaar zou daarvoor een goede gelegenheid zijn omdat 2012 het landelijke Themajaar van de Historische Buitenplaats is. Op de website http://www.buitenplaatsen2012.nl is meer te lezen over het doel van dit themajaar en wat er zoal wordt georganiseerd. (terug naar boven)

2. Betrokkenen

Betrokkenen bij de WHB zijn Korneel  Aschman (zelfstandig adviseur Groen Erfgoed); Michel van den Boer (amateur historicus, onder meer onderzoek naar de herkomst van de naam Berbice); Stan Dessens (penningmeester van de Stichting tot Behoud van Cultuurhistorische Buitenplaatsen,  tevens  voorzitter van onze vereniging); Wim van den Eijkel (historicus voor de 19de eeuw);  Inge Janssen (onderzoek, oral history); Marjoleine Kooper-Huigen (Pieter de la Court, oral history); Helena Meijer (stedenbouwkundige); Piet van der Plas (amateur historicus voor de Middeleeuwen);  Remko Posthuma (voorzitter van de Stichting tot Behoud van Cultuurhistorische Buitenplaatsen ); en tot slot Carla Scheffer (architectuur- en cultuurhistoricus) als projectleider van de WHB. (terug naar boven)

3. Fondsen en subsidies.

Het boek over Berbice zal van de grond moeten komen met volledige financiering van buitenaf. Er zijn een paar mensen bereid gevonden om als adviseur mee te werken op het gebied van fondsenwerving maar aan u, als lezers, stel ik de vraag of u mee wilt denken over mogelijke fondsen en subsidies voor dit project. Uw ideeën hierover zijn van harte welkom op het email adres WHBerbice@gmail.com. (terug naar boven)

4. Oproep informatie, Oral History

 De WHB zal ook het huisarchief van Berbice ordenen om het te kunnen raadplegen en tevens informatie daaraan toevoegen. Een onderdeel van onze geschiedschrijving in het komende jaar is ook de Oral History van Berbice, de mondelinge overlevering, door interviews, verhalen en foto’s te verzamelen. Met een directe oproep aan u, lezers van deze website, wil ik dan ook dit bericht over Berbice en de WHB afsluiten. Heeft u foto’s, anekdotes, verhalen over Berbice en haar bewoners die u met ons wilt delen en laten bewaren voor het nageslacht? Op het email adres WHBerbice@gmail.com kunt u informatie achterlaten, of vragen of Inge Janssen en/of  Marjolein e Kooper-Huigen eens bij u langs willen komen om naar uw verhalen te luisteren. (terug naar boven)

E. Werkgroep tuinvrijwilligers

1. Tuinzaterdagen

Toen de voorzitter van de Vereniging tot Behoud van Oud, Groen en Leefbaar Voorschoten, Stan Dessens, in de zomer van 2009 een oproep deed voor vrijwilligers die konden helpen op de buitenplaats, vormde zich al snel een vaste groep mensen die zich met enthousiasme inzet voor deze, naast de voormalige Zilverfabriek gelegen, groene oase.


Deze groep vrijwilligers gaat elke eerste zaterdag van de maand aan de slag in de tuin van Berbice. De werkzaamheden zijn erg divers en variëren van bramen en klimop verwijderen, hout kloven, harken, kappen, snoeien, wieden en planten, tot het restaureren  en onderhouden van het oude rosarium.

De groep heeft een vaste kern van circa 15 mensen en groeit op drukke dagen uit tot het dubbele aantal. In de zomer werken we van 9.00 tot 14.00 uur, in de winter beginnen we een uurtje later. Er wordt altijd koffie gedronken met erbij zelfgebakken koek en taart.


(Het receptenboekje “Baksels van Berbice” is momenteel uitverkocht.) Als u als vrijwilliger mee wilt gaan helpen kunt u op de eerste zaterdag van de maand eens langskomen om kennis te maken.


Ook als u haardhout wilt kopen is dit een goede tijd om langs te komen. (terug naar boven)

2. Rosarium en Rozenadoptie

De rozentuin op buitenplaats Berbice is in 1968 door mejuffrouw Begeer aangelegd maar is met het verstrijken van de jaren in de vergetelheid geraakt.  In 2011 is op basis van de oorspronkelijke tekeningen en foto’s door vrijwilligers en vrienden van Berbice gestart met  de eerste fase in het herstel van de rozentuin. Eind oktober/begin november 2011 zijn acht rozenperken (taartpunten) in het midden van de tuin beplant met nieuwe rozen in de kleuren donkerrood (Duftzauber), donkerroze (Lady Like), lichtroze (Eliza) en wit (Aspirin).

Belangrijk uitgangspunt is dat de rozentuin op deze bijzondere buitenplaats weer ingericht wordt als een 17de eeuwse rozentuin, dus passend bij Berbice en de Oranjerie. Er wordt gebruik gemaakt van de oorspronkelijke ontwerptekening van de tuin die mejuffrouw Begeer in 1968 heeft laten maken.



In overleg met Remko Postuma, de voorzitter van de stichting die verantwoordelijk is voor het beheer van Berbice, is een rozenplan opgesteld. Bij de aanplant worden, in overleg met een professionele rozenkweker, uitsluitend ziekteresistente rozen gebruikt.

Op Open Monumentendag 2011 is een rozen-adoptieplan gepresenteerd en kon iedereen die Berbice een warm hart toedraagt één of meer rozen adopteren en zo bijdragen aan het opnieuw leven inblazen van de rozentuin. Lees hierover meer onder punt G. Open Monumentendag.  (terug naar boven)

F. Klokkenfonds

Met steun van het Berbice Klokkenfonds, een kring van donateurs ook uit onze vereniging voortgekomen, is het “horloge” gerestaureerd.

Het mogelijk 16de  eeuwse, in oorsprong toren-uurwerk, was in 1739 in de achtergevel van het huis gezet en is Kerstmis 2010, na een grondige opknapbeurt, weer teruggeplaatst.

In 2011 heeft het fonds bijgedragen aan de aankoop van vier stenen tuinbeelden voor de rozentuin: vier guitige jongetjes met draperieën op de juiste plaats en o.a. korenschoven en druiven in hun handen, lachen de wandelaars nu vrolijk toe. (terug naar boven)

G. Open Monumentendag

Zaterdag 10 september 2011 was het park van Berbice voor de tweede maal toegankelijk voor het publiek. De vrijwilligers hadden flink de handen uit de mouwen gestoken om Open Monumentendag 2011 op Berbice tot een groot succes te maken. Mede vanwege het prachtige weer was het een geweldige dag. In de tuin voor de Oranjerie stonden op verschillende plaatsen stoelen en tafeltjes en zaten mensen te genieten van de rust en bijzondere sfeer van deze schitterende buitenplaats. Er zijn tijdens Open Monumentendag in totaal 426 bezoekers op Berbice geweest. Er waren diverse goed bezochte rondleidingen (ook in het Engels) die werden verzorgd door vrijwilligers. Ook de speurtocht voor kinderen door het bos en park van Berbice was een succes, waarbij ook de speciaal voor Open Monumentendag (tijdelijk) teruggeplaatste zonnewijzer voor de kinderen interessant was.

In de bijzondere 17de eeuwse Oranjerie was thee, koffie en limonade verkrijgbaar en er stond een prachtig buffet vol met zelfgebakken taarten en cakes, de zgn. ‘Baksels van Berbice’. Het gelijknamige receptenboekje voorzien van foto’s van Berbice was hier eveneens verkrijgbaar à € 13. Een barok fluitensemble bracht 17de eeuwse muziek ten gehore en er was een aparte kamer in de Oranjerie ingericht als museum met ingelijste artikelen over Berbice, oude foto’s/prenten en een lange lijst van de bewoners van Berbice door de eeuwen heen. Op de schouw stond een prachtige vergroting (ruim 2 meter bij 140 cm) van een foto van Berbice (ter gelegenheid van Open Monumentendag beschikbaar gesteld door Peter van der Boon van Durabel en Leukz). Er was een tafel voorzien van een boeket prachtige rozen, kleurenfoto’s van de vier soorten te adopteren rozen, en bezoekers stonden werkelijk in de rij om één of meer rozen te adopteren. Ontzettend leuk en hartverwarmend al die enthousiaste reacties!

Het rozen-adoptieplan om de rozentuin van Berbice weer in oude luister te herstellen is tot nu toe een overweldigend succes. Alleen al op zaterdag 10 september (de start van het adoptieplan) zijn er maar liefst 225 rozen geadopteerd. Ook via de mail hebben mensen aangegeven rozen te willen adopteren. Een prachtig resultaat waardoor de 1ste fase in ieder geval gerealiseerd kon worden. Er werden rozen geadopteerd door en voor hele families, vaders, moeders, kinderen en kleinkinderen. De adoptiecertificaten vonden gretig aftrek.

Eind oktober/begin november 2011 werden de eerste acht rozenperken (taartpunten) ingeplant zodat we vanaf volgend jaar juni kunnen genieten van bloeiende (en geurende) rozen. Uiteraard kunnen de ‘adoptieouders’ ‘hun’ rozen dan bewonderen. Op 10 september bleek overduidelijk hoeveel mensen Berbice een warm hart toedragen en we vinden dat geweldig omdat deze bijzondere plek het verdient om voor de inwoners van Voorschoten (en omringende gemeenten) behouden te blijven.

Inmiddels is het aantal geplante rozenstruiken opgelopen tot meer dan 400. Aangezien er nog vele rozenperken gevuld moeten worden is het nog steeds mogelijk om een (of meer) rozenstruik(en) te adopteren à € 5 per rozenstruik. Men kan een voorkeur aangeven voor een rozensoort en kleur. Geïnteresseerden kunnen zich wenden tot Jeannette van Borselen, telefoonnummer 071-561 79 17 of via email: jjvborselen@casema.nl. 

De opbrengst van het rozen-adoptieplan wordt geheel besteed aan de aankoop van rozen voor Berbice en het in stand houden van de rozentuin door de vrijwilligers van Berbice.  (terug naar boven)

Terug...